GÖKTÜRKLERİZAdını yaz
Boy tamgaları

Boy tamgaları

Köktürk yazısının işaretleri gibi, boyların kendilerine özgü işaretlerine de tamga denir. Boy tamgası bugünkü logo, mühür ve imzanın bozkırdaki atasıdır. Yazı tamgaları için Tamgalar bölümüne bak.

Boy tamgaları ne işe yarardı?

  • Mülkiyet: Sürüler ortak otlaklarda karışırdı. Her boy hayvanlarını kendi tamgasıyla işaretler, böylece kimin malı olduğu anlaşılırdı.
  • Kimlik: Tamga sancaklara, çadırlara, silahlara ve eşyalara konurdu. Uzaktan bakan, kimin geldiğini tamgadan tanırdı.
  • Onay: Yazılı belgelerde tamga, mühür görevi görürdü. "Damga" sözcüğü buradan gelir.
  • Anma: Mezar taşlarına ve anıtlara, orada yatanın boyunu göstermek için kazınırdı.

Köktürk dönemi

Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının üst bölümünde bir dağ keçisi tamgası bulunur. Bu işaret kağan soyunun tamgası sayılır. Bozkırın pek çok yerindeki kaya resimlerinde de aynı dağ keçisi biçimine rastlanır.

Yazı tamgalarının bir bölümünün boy tamgalarından ve resimlerden doğduğu düşünülür. Örneğin "ok" sesini veren tamga bir oka, "ay" sesini veren tamga hilale benzer. Bu görüş yaygındır, ancak kesin olarak kanıtlanmış değildir.

Oğuzlar

Yirmi dört boy

Oğuz geleneğine göre boylar Oğuz Kağan'ın altı oğlundan iner. Üç büyük oğlun soyu Bozoklar, üç küçük oğlun soyu Üçoklar adını alır.

Bozoklar

Gün Han

  • Kayı
  • Bayat
  • Alkaevli
  • Karaevli
Bozoklar

Ay Han

  • Yazır
  • Döğer
  • Dodurga
  • Yaparlı
Bozoklar

Yıldız Han

  • Avşar
  • Kızık
  • Beğdili
  • Karkın
Üçoklar

Gök Han

  • Bayındır
  • Peçenek
  • Çavuldur
  • Çepni
Üçoklar

Dağ Han

  • Salur
  • Eymür
  • Alayuntlu
  • Yüreğir
Üçoklar

Deniz Han

  • İğdir
  • Büğdüz
  • Yıva
  • Kınık