GÖKTÜRKLERİZAdını yaz

Kül Tigin Yazıtı

Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ölünce onun adına diktirdi. Devletin kuruluşunu, çöküşünü ve yeniden doğuşunu Bilge Kağan kendi ağzından anlatır.

Kül Tigin, İkinci Köktürk Kağanlığı’nın başkomutanıydı ve Bilge Kağan’ın küçük kardeşiydi. 731 yılında öldü; yazıt bir yıl sonra dikildi.

Taşın dört yüzü de yazılıdır. Üç yüzünde Köktürk tamgalı Türkçe metin, batı yüzünde Çince bir metin bulunur. Türkçe metni Bilge Kağan’ın yeğeni Yollug Tigin yazmıştır.

Metin bir hükümdarın halkına seslenişidir: geçmişte yapılan yanlışları sayar, birlik olunmazsa neler yitirileceğini anlatır ve sözün unutulmaması için taşa kazındığını söyler.

Göster:

Güney Yüzü

G1

𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆 : 𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐱅𐰇𐰚𐱅𐰃 : 𐰾𐰃𐰓𐰏𐰠 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰃𐰤 : 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢 : 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃 : 𐰆𐰍𐱁𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀 : 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐱃 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐱃𐱃𐰺

teŋri teg teŋride bolmuş türk bilge kagan bu ödke olurtım sabımın tüketi eşidgil ulayu in yegünüm oglanım biriki oguşum bodunum biriye şadpıt begler yırıya tarkat buyruk begler otuz tatar

Tanrı gibi, gökte olmuş Türk Bilge Kağan, bu çağda tahta oturdum. Sözümü baştan sona işitin: başta küçük kardeşlerim, yeğenlerim, oğullarım, bütün soyum, halkım; güneydeki Şadpıt beyleri, kuzeydeki tarkanlar, buyruk beyleri, Otuz Tatar,

G2

𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰉𐰆 : 𐰽𐰉𐰢𐰤 : 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃 : 𐰾𐰃𐰓 : 𐰴𐱃𐰍𐰑𐰃 : 𐱅𐰃𐰭𐰞𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰉𐱃𐰾𐰶𐰃𐰭𐰀 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰃 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆 : 𐰦𐰀 : 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰢𐰭𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐰼 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣

tokuz oguz begleri bodunı bu sabımın edgüti işid katıgdı tıŋla ilgerü kün togsıka birigerü kün ortusıŋaru kurıgarı kün batsıkıŋa yırıgarı tün ortusıŋaru anda içreki bodun kop maŋa körür bunça bodun

Dokuz Oğuz beyleri ve halkı! Bu sözümü iyice işitin, dikkatle dinleyin: Doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, bunların içindeki halkların hepsi bana bağlıdır. Bunca halkı

G3

𐰴𐰆𐰯 : 𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰪𐰍 : 𐰖𐰸 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺 : 𐰃𐰠𐱅𐰀 : 𐰉𐰆𐰭 : 𐰖𐰸 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐱁𐰦𐰆𐰭 : 𐰖𐰔𐰃𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐱃𐰞𐰆𐰖𐰴𐰀 : 𐰚𐰃𐰲𐰏 : 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰼𐰾𐰤𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅𐰚𐰀 : 𐰚𐰃𐰲𐰏 : 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃 : 𐰘𐰨𐰇 : 𐰇𐰏𐰔[...]

kop itdim ol amtı anyıg yok türk kagan ötüken yış olursar ilte buŋ yok ilgerü şantuŋ yazıka tegi süledim taluyka kiçig tegmedim birigerü tokuz ersinke tegi süledim tüpütke kiçig tegmedim kurıgarı yinçü öküz[...]

hep düzene soktum. Onlar şimdi kötü durumda değil. Türk kağanı Ötüken ormanlı dağında oturursa ülkede sıkıntı olmaz. Doğuda Şantung Ovası'na kadar ordu yürüttüm, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde Tokuz Ersin'e kadar ordu yürüttüm, Tibet'e ulaşmama az kaldı. Batıda İnci Irmağı [...]

G4

𐰚𐰲𐰀 : 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰘𐰼 : 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆 : 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰉𐰆𐰣𐰨𐰀 : 𐰘𐰃𐰼𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀 : 𐰘𐰃𐰏 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐰢𐱁 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰼𐰢𐱁 : 𐰉𐰆 : 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰃 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀

keçe temirkapıgka tegi süledim yırıgarı yir bayırku yiriŋe tegi süledim bunça yirke tegi yorutdım ötüken yışda yig idi yok ermiş il tutsık yir ötüken yış ermiş bu yirde olurup tabgaç kagan birle

geçerek Demir Kapı'ya kadar ordu yürüttüm. Kuzeyde Yir Bayırku ülkesine kadar ordu yürüttüm. Bunca yere kadar yürüttüm. Ötüken ormanlı dağından daha iyi bir yer hiç yokmuş. Devletin tutulacağı yer Ötüken ormanlı dağıymış. Bu yerde oturup Tabgaç (Çin) kağanı ile

G5

𐱅𐰇𐰔𐰠𐱅𐰢 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰚𐰇𐰢𐱁 : 𐰃𐰾𐰏𐱅𐰃 : 𐰸𐰆𐱃𐰖 : 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰍𐰃𐰾𐰃 : 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰽𐰉𐰣 : 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴 : 𐰍𐰃𐰤 : 𐰺𐰯 : 𐰃𐰺𐰴 : 𐰉𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰖𐰍𐰆𐱃𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰦𐰸𐰑𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰪𐰍 : 𐰋𐰃𐰠𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰘𐰇𐰼 : 𐰼𐰢𐰾

tüzültüm altun kümüş işgiti kutay buŋsuz ança birür tabgaç bodun sabı süçig agısı yımşak ermiş süçig sabın yımşak agın arıp ırak bodunug ança yagutır ermiş yaguru kondukda kisre aynıg bilig anda öyür ermiş

anlaştım. Altını, gümüşü, ipeği, ipekli kumaşı sıkıntısızca öylece veriyor. Çin halkının sözü tatlı, ipekli kumaşı yumuşakmış. Tatlı sözüyle, yumuşak ipekli kumaşıyla kandırıp uzaktaki halkı öylece yaklaştırırmış. Yakına yerleştikten sonra kötü niyetini o zaman düşünürmüş.

G6

𐰓𐰏𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰞𐰯 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰖𐰍𐰞𐰽𐰺 : 𐰆𐰍𐱁𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰋𐰃𐰾𐰜𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰶𐰃𐰑𐰢𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰽𐰉𐰃𐰭𐰀 : 𐰘𐰢𐱁𐰴 : 𐰍𐰃𐰾𐰃𐰍𐰀 : 𐰺𐱃𐰆𐰺𐰯 : 𐰜𐰇𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰏 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭 : 𐰋𐰼𐰘𐰀 : 𐰲𐰆𐰍𐰖 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐱅𐰇𐰏𐰠𐱅𐰤

üdge bilge kişig edgü alp kişig yorıtmaz ermiş bir kişi yaŋılsar oguşı bodunı bişükiŋe tegi kıdmaz ermiş süçig sabıŋa yımşak agısıŋa arturup öküş türk bodun öltüg türk bodun ölsikiŋ beriye çogay yış tögültün

İyi, bilge kişiyi, iyi, yiğit kişiyi ilerletmezmiş. Bir kişi yanılsa soyunu, halkını, beşiktekine varıncaya kadar sağ bırakmazmış. Tatlı sözüne, yumuşak ipekli kumaşına aldanıp, Türk halkı, çok sayıda öldün. Türk halkı, öleceksin! Güneyde Çogay ormanlı dağına, Tögültün

G7

𐰖𐰔𐰃 : 𐰸𐰆𐰣𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰾𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰪𐰍 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰺𐰴 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐰖𐰍𐰸 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰞𐰯 : 𐰖𐰍𐰺𐰆 : 𐰉𐰺𐰯 : 𐰇𐰚𐱁 : 𐰚𐰃𐱁𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰏

yazı konayın tiser türk bodun ölsikig anda anyıg kişi ança boşgurur ermiş ırak erser yablak agı birür yaguk erser edgü agı birür tip ança boşgurur ermiş bilig bilmez kişi ol sabıg alıp yaguru barıp öküş kişi öltüg

ovasına yerleşeyim dersen, Türk halkı, öleceksin! Orada kötü kişiler şöyle akıl verirmiş: "Uzaktaysa kötü ipekli verir, yakındaysa iyi ipekli verir" diyerek öyle akıl verirmiş. Bilgisiz kişiler, o söze kanıp yakına vardınız, çok sayıda öldünüz.

G8

𐰆𐰞 : 𐰘𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰉𐰺𐰽𐰺 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐰇𐱅𐰇𐰚𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰺𐰴𐱁 : 𐱅𐰃𐰼𐰚𐱁 : 𐰃𐰽𐰺 : 𐰤𐰭 : 𐰉𐰆𐰭𐰍 : 𐰖𐰸 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰸𐰺𐰴𐰴 : 𐰾𐰤 : 𐰀𐰲𐰾𐰴 : 𐱃𐰆𐰽𐰴 : 𐰇𐰢𐰔 : 𐰾𐰤 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺 : 𐰀𐰲𐰾𐰴 : 𐰇𐰢𐰔 : 𐰾𐰤 : 𐰦𐰍𐰭𐰣

ol yirgerü barsar türk bodun ölteçi sen ötüken yir olurup arkış tirkiş ısar neŋ buŋug yok ötüken yış olursar beŋgü il tuta olurtaçı sen türk bodun tokurkak sen açsık tosık ömez sen bir todsar açsık ömez sen antagıŋın

O yere doğru gidersen, Türk halkı, öleceksin! Ötüken yerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hiçbir sıkıntın olmaz. Ötüken ormanlı dağında oturursan sonsuza kadar devlet tutarak oturacaksın. Türk halkı, tokluğuna güvenirsin; aç kalacağını, doyacağını düşünmezsin. Bir doyarsan aç kalacağını düşünmezsin. Böyle olduğun

G9

𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰣 : 𐰽𐰉𐰃𐰤 : 𐰞𐰢𐱃𐰃𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐰴𐰦𐰍 : 𐰺𐰞𐱃𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰴𐰞𐰢𐱁𐰃 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐱃𐰆𐰺𐰆 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰏 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰸𐰆𐱃𐰢 : 𐰉𐰺 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰯

üçün igidmiş kaganıŋın sabın almatın yir sayu bardıg kop anda alkıntıg arıltıg anda kalmışı yir sayu kop toru ölü yorıyur ertig teŋri yarlıkadukın üçün özüm kutum bar üçün kagan olurtum kagan olurup

için, seni beslemiş olan kağanının sözünü dinlemeden her yere gittin; oralarda hep tükendin, yok oldun. Orada sağ kalanların her yerde bitkin düşerek, öle öle dolaşıyordu. Tanrı buyurduğu için, kendi kutum olduğu için kağan olarak tahta oturdum. Kağan olarak oturup

G10

𐰖𐰸 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰸𐰆𐰉𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰜𐰇𐱁 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰔𐰆 : 𐰉𐰆 : 𐰽𐰉𐰢𐰑𐰀 : 𐰃𐰏𐰓 : 𐰉𐰺 : 𐰍𐰆 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰣𐰃 : 𐰾𐰃𐰓𐰭 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰃𐰼𐰯 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴𐰭𐰣 : 𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰖𐰭𐰞𐰯 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭𐰤 : 𐰘𐰢𐰀

yok çıgayn bodunug kop kubratdım çıgayn bodunug bay kıldım az bodunug öküş kıldım azu bu sabımda igid bar gu türk begler bodun bunı eşidiŋ türk bodun tirip il tutsıkıŋın bunda urtum yaŋılıp ölsikiŋin yime

yoksul, fakir halkı hep derleyip topladım. Fakir halkı zengin ettim, az halkı çok ettim. Yoksa bu sözümde yalan var mı? Türk beyleri, halk, bunu işitin! Türk halkı, toplanıp devlet tutacağını buraya kazıdım; yanılıp öleceğini de

G11

𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰤𐰭 : 𐰤𐰭 : 𐰽𐰉𐰢 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁𐰴𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰭𐰺 : 𐰚𐰇𐰼𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰢𐰀 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰏𐰇 : 𐰖𐰭𐰡𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰔 : 𐰢𐰤 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁 : 𐱃𐰆𐰶𐰃𐱃𐰑𐰢[...] : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰋𐰓𐰔𐰲𐰃 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰋𐰓𐰔𐱅𐰢 : 𐰢𐰤𐰭 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐰾𐰃𐰢𐰑𐰃

bunda urtum neŋ neŋ sabım erser beŋgü taşka urtum aŋar körü biliŋ türk amtı bodun begler bödke körügme begler gü yaŋıltaçı siz men beŋgü taş tokıtdım[...] tabgaç kaganda bedizçi kelürtüm bedizetim meniŋ sabımın sımadı

buraya kazıdım. Ne kadar sözüm varsa bengü taşa kazıdım. Ona bakarak bilin. Şimdiki Türk halkı, beyler! Tahta bağlı olan beyler, siz mi yanılacaksınız? Ben bengü taşı yontturdum [...] Çin kağanından bezekçi getirttim, süslettim. Benim sözümü kırmadı.

G12

𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰭 : 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 : 𐰋𐰓𐰔𐰲𐰃𐰏 : 𐰃𐱃𐰃 : 𐰭𐰺 : 𐰑𐰨𐰃𐰍 : 𐰉𐰺𐰴 : 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰃𐰲𐰃𐰤 : 𐱃𐱁𐰃𐰤 : 𐰑𐰨𐰃𐰍 : 𐰋𐰓𐰔 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐱃𐱁 : 𐱃𐰆𐰴𐰃𐱃𐰑𐰢 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰚𐰃 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰆𐰞[...] : 𐰆𐰣 : 𐰆𐰭 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰭𐰀 : 𐱃𐱃𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰉𐰆𐰣𐰃 : 𐰚𐰇𐰼𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁

tabgaç kaganıŋ içreki bedizçig ıtı aŋar adınçıg bark yaraturtum için taşın adınçıg bediz urturtum taş tokıtdım köŋülteki sabımın urturtum ol[...] on oŋ oglıŋa tatıŋa tegi bunı körü biliŋ beŋgü taş

Çin kağanı kendi yanındaki bezekçileri gönderdi. Onlara benzersiz bir anıt yapı yaptırdım; içine dışına benzersiz süslemeler işlettim. Taşı yontturdum; gönlümdeki sözümü kazıttım. O [...] On Ok oğullarına, yabancılarına kadar bunu görüp bilin. Bengü taşı

G13

𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢 : 𐰉𐰆[...]𐰃𐰠 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰨𐰀 : [...]𐰢 : 𐱃𐰴𐰃 : 𐰼𐰃𐰏 : 𐰘𐰼𐱅𐰀 : 𐰃𐰼𐰾𐰼 : 𐰨𐰀 : 𐰼𐰏 : 𐰘𐰼𐱅𐰀 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁 : 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢 : 𐰣𐰃 : 𐰚𐰇𐰼𐰯 : 𐰨𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : 𐰆𐰞 : 𐱃𐱁 : [...]𐰑𐰢 : 𐰉𐰆 : 𐰋𐰃𐱅𐰏 : 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰢𐰀 : 𐱃𐰃𐰾𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤

tokıtdım bu[...]il erser ança [...]m takı erig yirte irser ança erig yirte beŋgü taş tokıtdım bitiddim anı körüp ança biliŋ ol taş [...]dım bu bitig bitigme atısı yolugtigin

yontturdum. Bu [...] ise öylece [...] daha da erişilir bir yerde ise, öylece erişilir yerde bengü taşı yontturdum, yazdırdım. Onu görüp öyle bilin. O taşı [...] Bu yazıyı yazan, yeğeni Yollug Tigin.

Doğu Yüzü

D1

𐰇𐰔𐰀 : 𐰚𐰇𐰚 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰽𐰺𐰀 : 𐰖𐰍𐰔 : 𐰘𐰼 : 𐰴𐰃𐰞𐰦𐰸𐰑𐰀 : 𐰚𐰃𐰤 : 𐰺𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰾 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰦𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰯𐰀𐰢 : 𐰉𐰆𐰢𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾

üze kök teŋri asra yagız yer kılındukda ikin ara kişi oglı kılınmış kişi oglında üze eçim apam bumın kagan istemi kagan olurmış olurıpan türk bodunıŋ ilin törüsin tuta birmiş iti birmiş

Yukarıda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldığında, ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış. İnsanoğlunun üzerine atalarım Bumın Kağan ile İstemi Kağan tahta oturmuş. Tahta oturup Türk halkının devletini, töresini tutuvermiş, düzenleyivermiş.

D2

𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇 : 𐰾𐰇𐰠𐰯𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰞𐰢𐰾 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰾 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰜𐰦𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣 : 𐰘𐰃𐱁𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰚𐰃𐰼𐰇 : 𐱅𐰢𐰺𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰸𐰆𐰦𐰺𐰢𐰾 : 𐰚𐰃𐰤 : 𐰺𐰀[...]

tört bolıŋ kop yagı ermiş sü sülipen tört boluŋdakı bodunıg kop almış kop baz kılmış başlıgıg yükündürmiş tizligig sökürmiş ilgerü kadırkan yişka tegi kirü temirkapıgka tegi kondurmış ikin ara[...]

Dört bucak hep düşmanmış. Ordu yürütüp dört bucaktaki halkları hep almış, hep kendine bağlamış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan Ormanı'na kadar, batıda Demir Kapı'ya kadar yerleştirmiş. İkisinin arasında [...]

D3

𐰃𐰓𐰃 : 𐰆𐰴𐰽𐰔 : 𐰜𐰇𐰚 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰨𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰞𐰯 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐱅𐰇𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰣𐰃 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐰨𐰀 : 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐱃𐰆𐱃𐰯 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰃𐱅𐰢𐰾 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰨𐰀

idi oksuz kök türk ança olurur ermiş bilge kagan ermiş alp kagan ermiş buyrukı yime bilge ermiş erinç alp ermiş erinç begleri yime bodunı yime tüz ermiş anı üçün ilig ança tutmış erinç ilig tutıp törüg itmiş özi ança

sahipsiz, boy düzeni olmayan Kök Türkler öylece otururmuş. Bilge kağanmış, yiğit kağanmış. Buyrukları da bilgeymiş besbelli, yiğitmiş besbelli. Beyleri de halkı da doğruymuş. Onun için devleti öylece tutmuş besbelli; devleti tutup töreyi düzenlemiş. Kendisi öylece

D4

𐰚𐰼𐰏𐰚 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃 : 𐰇𐰭𐰼𐰃 : 𐰜𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰃 : 𐰋𐰇𐰚𐰲𐰃 : 𐰲𐰇𐰠𐰏𐰠 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅 : 𐰯𐰺 : 𐰯𐰆𐰺𐰢 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣 : 𐰆𐱃𐰔𐱃𐱃𐰺 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰚𐰠𐰯𐰤 : 𐰽𐰃𐰍𐱃𐰀𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰍𐰞𐰀𐰢𐰾 : 𐰦𐰍 : 𐰚𐰇𐰠𐰏 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰴𐰍𐰣

kergek bolmış yugçı sıgıtçı öŋre kün togsıkda bökli çölügil tabgaç tüpüt apar purum kırkız üçkurıkan otuztatar kıtany tatabı bunça budon kelipen sıgtamış yuglamış antag külüg kagan ermiş anda kisre inisi kagan

göçüp gitmiş. Yasçı, ağıtçı olarak doğuda gün doğusundan Bökli Çölügil, Çin, Tibet, Apar, Purum, Kırgız, Üç Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı, bunca halk gelip ağlamış, yas tutmuş. Öylesine ünlü bir kağanmış. Ondan sonra küçük kardeşi kağan

D5

𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐱃𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐱅𐰏 : 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸 : 𐰼𐰨 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰭𐰃𐰤 : 𐱅𐰏 : 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸 : 𐰼𐰨 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰃𐰔 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰉𐰆𐰖𐰴𐰸𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰔 : 𐰼𐰨 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨

bolmış erinç oglıtı kagan bolmış erinç anda kisre inisi eçisin teg kılınmaduk erinç oglı kaŋın teg kılınmaduk erinç biligsiz kagan olurmış erinç yablak kagan olurmış erinç buyrukı yime biligsiz erinç yablak ermiş erinç

olmuş besbelli, oğulları kağan olmuş besbelli. Ondan sonra küçük kardeşi ağabeyi gibi yaratılmamış besbelli, oğlu babası gibi yaratılmamış besbelli. Bilgisiz kağanlar tahta oturmuş besbelli, kötü kağanlar tahta oturmuş besbelli. Buyrukları da bilgisizmiş besbelli, kötüymüş besbelli.

D6

𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐱅𐰇𐰔𐰾𐰔 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰋𐰠𐰏𐰃𐰤 : 𐰚𐰇𐰼𐰠𐰏 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰺𐰢𐰴𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰤𐰠𐰃 : 𐰲𐰃𐰠𐰃 : 𐰚𐰃𐰭𐰾𐰇𐰼𐱅𐰜𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰋𐰏𐰠𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰞𐰃𐰍 : 𐰖𐰆𐰭𐱁𐰆𐰺𐱃𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰃𐰠𐰠𐰓𐰜 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰆 : 𐰃𐰑𐰢𐰾

begleri bodunı tüzsüz üçün tabgaç bodun tebligin kürlüg üçün armakçısın üçün inili eçili kiŋşürtükin üçün begli bodunlıg yoŋşurtukın üçün türk bodun illedük ilin ıçgınu ıdmış

Beyleri ve halkı doğru olmadığı için, Çin halkı hileci ve sahtekar olduğu için, aldatıcı olduğu için, küçük kardeş ile ağabeyi birbirine düşürdüğü için, bey ile halkı karşı karşıya getirdiği için Türk halkı kurduğu devletini elden çıkarmış,

D7

𐰴𐰍𐰣𐰞𐰑𐰸 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰣 : 𐰘𐰃𐱅𐰼𐰇 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀 : 𐰋𐰏𐰠𐰚 : 𐰆𐰺𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤 : 𐰴𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰾𐰃𐰠𐰚 : 𐰶𐰃𐰔 : 𐰆𐰍𐰞𐰤 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰀𐱃𐰃𐰤 : 𐰃𐱃𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰀𐱃𐰃𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰯𐰣 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀

kaganladuk kaganın yitürü ıdmış tabgaç bodunka beglik urı oglın kul boldı işilik kız oglın küŋ boldı türk begler türk atın ıtı tabgaçgı begler tabgaç atın tutupan tabgaç kaganka

kağan yaptığı kağanını yitirivermiş. Çin halkına, bey olacak erkek evladı kul oldu, hanım olacak kız evladı cariye oldu. Türk beyleri Türk adını bıraktı. Çin'e bağlı beyler Çin adını alıp Çin kağanına

D8

𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰠𐰏 : 𐰘𐰃𐰞 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰜𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰀 : 𐰋𐰇𐰚𐰠𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰴𐰢𐰍

körmiş elig yıl işig küçig birmiş ilgerü kün togsukda bökli kaganka tegi süleyü birmiş kurıgaru temirkapıgka tegi süleyü birmiş tabgaç kaganka ilin törüsin alı birmiş türk kara kamag

bağlanmış. Elli yıl işini gücünü vermiş. Doğuda gün doğusunda Bökli kağanına kadar ordu yürütüvermiş, batıda Demir Kapı'ya kadar ordu yürütüvermiş. Çin kağanı için ülkesini, töresini alıvermiş. Türk'ün bütün sıradan

D9

𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰃𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰠𐰏 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐰠𐰢 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰴𐰣𐰃 : 𐰚𐰢𐰚𐰀 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰆𐰺𐰢𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰢 : 𐰴𐰣𐰃 : 𐰤𐰀 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼𐰢𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾

bodun ança timiş illig bodun ertim ilim ımtı kanı kimke ilig kazganurmen tir ermiş kaganlıg bodun ertim kaganım kanı ne kaganka işig küçüg berürmen tir ermiş ança tip tabgaç kaganka yagı bolmış

halkı şöyle demiş: "Devleti olan bir halktım; devletim şimdi nerede? Kime devlet kazanıyorum?" dermiş. "Kağanı olan bir halktım; kağanım nerede? Hangi kağana işimi gücümü veriyorum?" dermiş. Böyle deyip Çin kağanına düşman olmuş.

D10

𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰯 : 𐰃𐱅𐰤𐰇 : 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰣𐰆 : 𐰆𐰢𐰑𐰸 : 𐰖𐰣 : 𐰃𐰲𐰚𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜𐰏𐰼𐰇 : 𐰽𐰴𐰣𐰢𐱃𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰘𐰃𐰤 : 𐰆𐰺𐰍𐰽𐰺𐱃𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰴𐰑𐰆 : 𐰉𐰺𐰃𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰾𐰃 : 𐱅𐰇𐰺𐰜 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰘𐰃𐰼𐰃

yagı bolup itinü yaratunu umaduk yana içikmiş bunça işig küçüg birtükgerü sakınmatı türk bodun ölüreyin urugsıratayın tir ermiş yukadu barır ermiş üze türk teŋrisi türk ıduk yiri

Düşman olup kendini düzene sokamadığı, toparlayamadığı için yeniden boyun eğmiş. Bunca işini gücünü verdiğini düşünmeden "Türk halkını öldüreyim, soyunu kurutayım" dermiş. Yok olmaya gidiyormuş. Yukarıda Türk Tanrısı, Türk'ün kutsal yeri

D11

𐰽𐰆𐰉𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰆𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰇𐰏𐰢 : 𐰃𐰠𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰇𐰯𐰾𐰃𐰦𐰀 : 𐱃𐰆𐱃𐰯 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰼𐰤 : 𐱃𐱁𐰚𐰢𐰾 : 𐱃𐱁𐰺𐰀

subı ança itmiş türk bodun yok bolmazun tiyin bodun bolçun tiyin kaŋım ilteriş kaganıg ögüm ilbilge katunıg teŋri töpüsinde tutup yügerü kötürmiş erinç kaŋım kagan yitiyigirmi erin taşıkmış taşra

ve suyu şöyle etmiş: Türk halkı yok olmasın diye, halk olsun diye babam İlteriş Kağan'ı, annem İlbilge Hatun'u Tanrı tepelerinden tutup yukarı kaldırmış besbelli. Babam kağan on yedi erle dışarı çıkmış. Dışarıda

D12

𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰚𐰇 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰴𐰃 : 𐱃𐰍𐰶𐰢𐰾 : 𐱃𐰍𐰑𐰴𐰃 : 𐰃𐰤𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯 : 𐰘𐱅𐰢𐰾 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰜𐰇𐰲 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰋𐰇𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰃𐰾𐰃 : 𐰸𐰆𐰪 : 𐱅𐰏 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇𐰠𐰯 : 𐱅𐰃𐰼𐰢𐱁 : 𐰴𐰆𐰉𐰺𐱃𐰢𐱁 : 𐰴𐰢𐰍𐰃

yoruyor tiyin kü eşidip balıkdakı tagıkmış tagdakı inmiş tirilip yetmiş er bolmış teŋri küç birtük üçin kaŋım kagan süsi böri teg ermiş yagısı koyn teg ermiş ilgerü kurıgaru sülep tirmiş kubratmış kamagı

yürüyor diye haber işitip şehirdekiler dağa çıkmış, dağdakiler inmiş; toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı güç verdiği için babam kağanın ordusu kurt gibiymiş, düşmanı koyun gibiymiş. Doğuya, batıya ordu yürütüp derlemiş, toplamış. Hepsi

D13

𐰘𐱅𐰃𐰘𐰔 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰔 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰯 : 𐰠𐰾𐰼𐰢𐰾 : 𐰚𐰍𐰣𐰽𐰺𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰚𐰇𐰭𐰓𐰢𐰾 : 𐰸𐰆𐰞𐰑𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰇𐰤 : 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰲𐰇𐰢 : 𐰯𐰀𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰨𐰀 : 𐰖𐰺𐱃𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰠𐰃𐰾 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐱅𐰢𐰾

yetiyüz er bolmış yetiyüz er bolıp ilsiremiş kagansıramış bodunıg küŋedmiş kuladmış bodunıg türk törüsün ıçgınmış bodunıg eçüm apam törüsinçe yaratmış boşgurmış tölis tarduş bodunıg anda itmiş

yedi yüz er olmuş. Yedi yüz er olunca devletsiz kalmış, kağansız kalmış halkı, cariye olmuş, kul olmuş halkı, Türk töresini yitirmiş halkı atalarımın töresince düzene sokmuş, eğitmiş. Tölis ve Tarduş halklarını orada düzene sokmuş,

D14

𐰖𐰉𐰍𐰆𐰍 : 𐱁𐰑𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰋𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰼𐰘𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱃𐰸𐰆𐰔𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰆𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣 : 𐰆𐱃𐰔𐱃𐱃𐰺 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰨𐰀[...]

yabgug şadıg anda birmiş biriye tabgaç bodun yagı ermiş yırıya baz kagan tokuzoguz bodun yagı ermiş kırkız kurıkan otuztatar kıtany tatabı kop yagı ermiş kaŋım kagan bunça[...]

yabguyu, şadı orada vermiş. Güneyde Çin halkı düşmanmış. Kuzeyde Baz Kağan, Dokuz Oğuz halkı düşmanmış. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı hep düşmanmış. Babam kağan bunca [...]

D15

𐰶𐰃𐰺𐰴 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰾 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰢𐰾 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰇𐰢 : 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏 : 𐰠𐰾𐰼𐱅𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍 : 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰃𐰍 : 𐰉𐰔 : 𐰚𐰃𐰠𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐰃𐰠𐰏

kırk artukı yeti yolı sülemiş yigirmi süŋüş süŋüşmiş teŋri yarlıkaduk üçün illigig ilsiretmiş kaganlıgıg kagansıratmış yagıg baz kilmiş tizligig sökürmiş başlıgıg yükündürmiş kaŋım kagan ança ilig

Kırk yedi kez ordu yürütmüş, yirmi savaş yapmış. Tanrı buyurduğu için devletliyi devletsiz bırakmış, kağanlıyı kağansız bırakmış; düşmanı kendine bağlamış, dizliye diz çöktürmüş, başlıya baş eğdirmiş. Babam kağan öylece devleti,

D16

𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐱅𐰃𐰚𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰓𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰘𐰃𐰲𐰀 : 𐰃𐱅𐰓𐰃 : 𐰃𐰏𐱅𐰃 : 𐰲𐰃𐰍𐰪𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰶𐰡𐰃 : 𐰔𐰃𐰍 : 𐰜𐰇𐱁 : 𐰶𐰡𐰃

törüg kazganıp uça barmış kaŋım kaganka başlayu baz kaganıg balbal tikmiş ol törüde üze eçim kagan olurtı eçim kagan olurıpan türk bodunıg yiçe itdi igiti çıganyıg bay kıldı azıg öküş kıldı

töreyi kazanıp uçup gitmiş. Babam kağan için başta Baz Kağan'ı balbal olarak dikmişler. O töre üzerine amcam kağan tahta oturdu. Amcam kağan tahta oturup Türk halkını yeniden düzene soktu, besledi. Fakiri zengin etti, azı çok etti.

D17

𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰑𐰀 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱁𐰑 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰖𐱁𐰞 : 𐰇𐰏𐰔 : 𐱁𐰦𐰆𐰭 : 𐰖𐰔𐰃𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐱅𐰢𐰼 : 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐱁𐰀 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔

eçim kagan olurtukda özüm tarduş bodun üze şad ertim eçim kagan birle ilgerü yaşıl ögüz şantuŋ yazıka tegi süledimiz kurıgaru temir kapıgka tegi süledimiz kögmen aşa kırkız yiriŋe tegi süledimiz

Amcam kağan tahta oturduğunda ben Tarduş halkının üzerinde şaddım. Amcam kağan ile doğuda Yaşıl Irmak'a, Şantung Ovası'na kadar ordu yürüttük; batıda Demir Kapı'ya kadar ordu yürüttük; Kögmen'i aşıp Kırgız ülkesine kadar ordu yürüttük.

D18

𐰴𐰢𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐱁𐰆𐱃𐰔 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰇𐰲𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏 : 𐰃𐰠𐰾𐰼𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍 : 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰑𐰢𐰔 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰜𐰇𐰦𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰇𐰚𐰤

kamagı bişotuz süledimiz üçyigirmi süŋüşdümiz illigig ilsiretdimiz kaganlıgıg kagansıratdımız tizligig sökürtümiz başlıgıg yükündürtümiz türgiş kagan türükümiz budunımız erti bilmedükin

Toplam yirmi beş kez ordu yürüttük, on üç kez savaştık. Devletliyi devletsiz bıraktık, kağanlıyı kağansız bıraktık; dizliye diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik. Türgiş kağanı bizim Türk'ümüz, bizim halkımızdı. Bilmediği

D19

𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰋𐰃𐰔𐰭𐰀 : 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰢𐰏𐰚 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰲𐰇𐰢𐰔 : 𐰯𐰀𐰢𐰔 : 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰃𐰓𐰾𐰔 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐱅𐰯 : 𐰖𐰺𐱃𐰯 : [...]

üçün biziŋe yaŋıldukın üçün kaganı ölti buyrukı begleri yime ölti on ok bodun emgek körti eçümiz apamız tutmış yir sub idisiz bolmazun tiyin az bodunıg itip yaratıp [...]

için, bize karşı yanıldığı için kağanı öldü; buyrukları, beyleri de öldü. On Ok halkı eziyet çekti. Atalarımızın tuttuğu yer su sahipsiz kalmasın diye Az halkını düzene sokup toparlayıp [...]

D20

𐰉𐰺𐰽 : 𐰋𐰏 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱃 : 𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰾𐰃𐰭𐰠𐰢 : 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰆𐰍 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰖𐰭𐰡𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰃𐰓𐰾𐰔 : 𐰴𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰔 : 𐰴𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰖𐰺𐱃𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰔 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : [...] : 𐰃𐰠𐰃𐰤

bars beg erti kagan at bunda biz birtimiz siŋilim konçuyug birtimiz özi yaŋıldı kaganı ölti bodunı küŋ kul boldı kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin az kırkız bodunıg yaratıp keltimiz süŋüşdümüz [...] ilin

Bars beydi. Kağan adını burada biz verdik; kız kardeşim prensesi de verdik. Kendisi yanıldı; kağanı öldü, halkı cariye ve kul oldu. Kögmen yeri suyu sahipsiz kalmasın diye Az ve Kırgız halkını toparlayıp geldik, savaştık [...] ülkesini

D21

𐰖𐰣𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣 : 𐰘𐱁𐰍 : 𐱁𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰸𐰆𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐰃𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰚𐰭𐰇 : 𐱃𐰺𐰢𐰣𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰸𐰆𐰦𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰸𐰆𐰞𐰞𐰍 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰍 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰭𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃

yana birtimiz ilgerü kadırkan yışıg aşa bodunıg ança kondurtumız ança itdimiz kurıgaru keŋü tarmanka tegi türk bodunıg ança kondurtumız ança itdimiz ol ödke kul kullug bolmış erti küŋ küŋlig bolmış erti inisi eçisin bilmez erti oglı kaŋın bilmez erti

geri verdik. Doğuda Kadırkan Ormanı'nı aşarak halkı öylece yerleştirdik, öylece düzene soktuk. Batıda Kengü Tarman'a kadar Türk halkını öylece yerleştirdik, öylece düzene soktuk. O çağda kul, kul sahibi olmuştu; cariye, cariye sahibi olmuştu. Küçük kardeş ağabeyini tanımazdı, oğul babasını tanımazdı.

D22

𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰃𐱅𐰢𐰾 : 𐰠𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰾𐰓𐰭 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺 : 𐰽𐰺𐰀 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰠𐰭𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤 : 𐰚𐰢 : 𐰺𐱃𐱃𐰃 : 𐰆𐰑𐰀𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰤

ança kazganmış itmiş ilimiz törümiz erti türk oguz begleri bodun eşidiŋ üze teŋri basmasar asra yir telinmeser türk bodun iliŋin törüŋin kim artatı udaçı erti türk bodun ertin

Öylesine kazanılmış, düzene konmuş devletimiz, töremiz vardı. Türk ve Oğuz beyleri, halk, işitin! Yukarıda gök çökmese, aşağıda yer delinmese, Türk halkı, senin devletini, töreni kim bozabilirdi? Türk halkı, vazgeç,

D23

𐰇𐰚𐰇𐰤 : 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰇𐰭𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰏𐰓𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰠𐰭𐰀 : 𐰚𐰦𐰇 : 𐰖𐰭𐰡𐰍 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰚𐰃𐰏𐰇𐰼𐱅𐰏 : 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍 : 𐰴𐰦𐰣 : 𐰚𐰠𐰯 : 𐰖𐰪𐰀 : 𐰠𐱅𐰓𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰠𐰏 : 𐰴𐰦𐰣 : 𐰚𐰠𐰯𐰤 : 𐰾𐰇𐰼𐰀 : 𐰠𐱅𐰓𐰃 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰖𐰃𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀

ökün küregüŋin üçün igidmiş bilge kaganıŋa ermiş barmış edgü iliŋe kentü yaŋıldıg yablak kigürtüg yaraklıg kandın kelip yanya iltdi süŋüglüg kandın kelipen süre iltdi ıduk ötüken yış bodun bardıg ilgerü barıgma

pişman ol! Baş eğmezliğin yüzünden, seni beslemiş olan bilge kağanına, kendi başına buyruk olan iyi devletine karşı kendin yanıldın, kötülüğü içeri soktun. Silahlılar nereden gelip seni dağıtıp götürdü? Mızraklılar nereden gelip seni sürüp götürdü? Kutsal Ötüken ormanlı dağının halkı, çekip gittin. Doğuya gidenlerin

D24

𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰸𐰆𐰴𐰃𐰍𐰺𐰆 : 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰉𐰺𐰑𐰸 : 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰀 : 𐰓𐰏𐰇𐰏 : 𐰆𐰞 : 𐰼𐰨 : 𐰴𐰣𐰍 : 𐰽𐰆𐰉𐰲𐰀 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰜𐰇𐰭 : 𐱃𐰍𐰲𐰀 : 𐰖𐱃𐰑𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰚 : 𐰆𐰺𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰭 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰾𐰠𐰚 : 𐰴𐰃𐰔 : 𐰆𐰍𐰞𐰭 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰜 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰖𐰉𐰞𐰴𐰃𐰭𐰣 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰃

bardıg kurıgaru barıgma bardıg barduk yirde edgüg ol erinç kanın subça yügürti süŋüküŋ tagça yatdı beglik urı ogluŋ kul boldı işilik kız ogluŋ küŋ bodlı bilmedük üçün yablakıŋın üçün eçim kagan uça bardı

gitti, batıya gidenlerin gitti. Gittiğin yerde kazancın şu oldu besbelli: Kanın su gibi aktı, kemiklerin dağ gibi yattı. Bey olacak erkek evladın kul oldu, hanım olacak kız evladın cariye oldu. Bilmediğin için, kötülüğün yüzünden amcam kağan uçup gitti.

D25

𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐱅𐰃𐰚𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰇𐰏𐰢 : 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍 : 𐰚𐰇𐱅𐰼𐰢𐱁 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰃𐰠 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰢𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰇𐰔𐰢𐰤 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰭𐰼𐰃

başlayu kırkız kaganıg balbal tikdim türk bodunug atı küsi yok bolmazun tiyin kaŋım kaganıg ögüm katunug kötürmüş teŋri il birigme teŋri türk bodun atı küsi yok bolmazun tiyin özümün ol teŋri

Başta Kırgız kağanını balbal olarak diktim. Türk halkının adı sanı yok olmasın diye babam kağanı, annem hatunu yükseltmiş olan Tanrı, devlet veren Tanrı, Türk halkının adı sanı yok olmasın diye beni de, o Tanrı

D26

𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰑𐰃 : 𐰼𐰨 : 𐰤𐰭 : 𐰘𐰃𐰞𐰾𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢 : 𐰃𐰲𐰼𐰀 : 𐱁𐰽𐰔 : 𐱃𐱁𐰺𐰀 : 𐱃𐰆𐰣𐰽𐰔 : 𐰖𐰉𐰔 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰔𐰠𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰭𐰢𐰔 : 𐰲𐰢𐰔 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤

kagan olurtdı erinç neŋ yılsıg bodunka olurmadım içre aşsız taşra tonsuz yabız yablak bodunda üze olurtum inim költigin birle sözleşdimiz kaŋımız eçimiz kazganmış bodun atı küsi yok bolmazun

kağan olarak tahta oturttu besbelli. Hiç de varlıklı bir halkın başına oturmadım; içeride aşı, dışarıda giysisi olmayan, düşkün ve kötü durumdaki bir halkın başına oturdum. Küçük kardeşim Kül Tigin ile sözleştik. Babamızın, amcamızın kazandığı halkın adı sanı yok olmasın

D27

𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰑𐰢𐰑𐰢 : 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰔 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐱁𐰑 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰘𐰃𐱅𐰇 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰢 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐱃 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰑𐰢 : 𐰢𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆

tiyin türk bodun üçün tün udumadım küntüz olurmadım inim költigin birle iki şad birle ölü yitü kazgandım ança kazganıp biriki bodunug ot sub kılmadım men özüm kagan olurtukuma yir sayu

diye Türk halkı için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Küçük kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile ölesiye, bitesiye çalışıp kazandım. Öylece kazanıp birleşmiş halkı ateş ile su gibi etmedim. Ben kendim kağan olarak tahta oturduğumda, her yere

D28

𐰉𐰺𐰢𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰘𐰃𐱅𐰇 : 𐰖𐰑𐰍𐰣 : 𐰖𐰞𐰭𐰣 : 𐰖𐰣𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰾𐰇 : 𐰚𐰃 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢 : 𐰦𐰀

barmış bodun ölü yitü yadagın yalıŋın yana kelti bodunıg igideyin tiyin yırıgaru oguz bodun tapa ilgerü kıtany tatabı bodun tapa birigerü tabgaç tapa ulug sü iki yigirmi süledim süŋüşdüm anda

gitmiş olan halk öle bite, yaya ve çıplak olarak geri geldi. Halkı besleyeyim diye kuzeyde Oğuz halkına doğru, doğuda Kıtay ve Tatabı halkına doğru, güneyde Çin'e doğru büyük orduyla on iki kez ordu yürüttüm, savaştım. Ondan

D29

𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰔𐰆 : 𐰸𐰆𐱃𐰢 : 𐰉𐰺 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰇𐰠𐰇𐰏𐰢 : 𐰉𐰺 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰃𐰏𐱅𐰢 : 𐰖𐰞𐰭 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰍 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰇𐰚𐱁 : 𐰴𐰃𐰞𐱃𐰢 : 𐰃𐰍𐰺 : 𐰠𐰠𐰏𐰓𐰀 : 𐰃𐰍𐰺 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀 : 𐰘𐰃𐰏 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃

kisre teŋri yarlıkazu kutum bar üçün ülügüm bar üçün ölteçi bodunug tirgürü igitim yalıŋ bodunug tonlıg çıgayn bodunug bay kıldım az bodunug öküş kıltım ıgar illigde ıgar kaganlıgda yig kıldım tört buluŋdakı

sonra, Tanrı buyursun, kutum olduğu için, kısmetim olduğu için ölecek halkı diriltip besledim. Çıplak halkı giyimli, fakir halkı zengin ettim; az halkı çok ettim. Güçlü devleti olandan, güçlü kağanı olandan daha iyi duruma getirdim. Dört bucaktaki

D30

𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰖𐰍𐰾𐰃𐰔 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰢𐰭𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐰚𐰼𐰏𐰚 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰑𐰸𐰑𐰀 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰖𐱁𐰑𐰀 : 𐰴𐰞𐱃𐰃 : [...]

kaganlıgda kop baz kıldım yagısız kıldım kop maŋa körti işig küçüg birür bunça törüg kazganıp inim költigin özi ança kergek boldı kaŋım kagan uçdukda inim költigin yiti yaşda kaltı [...]

kağanlı olanları hep kendime bağladım, düşmansız kıldım. Hepsi bana bağlandı; işini gücünü veriyor. Bunca töreyi kazanıp küçük kardeşim Kül Tigin kendisi öylece göçüp gitti. Babam kağan uçup gittiğinde küçük kardeşim Kül Tigin yedi yaşında kaldı. [...]

D31

𐰆𐰢𐰖 : 𐱅𐰏 : 𐰇𐰏𐰢 : 𐰴𐱃𐰆𐰣 : 𐰸𐰆𐱃𐰭𐰀 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰼 : 𐱃 : 𐰉𐰆𐰞𐰡𐰃 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰃 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰲𐰆𐰉 : 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢𐰔 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰆𐰭 : 𐱃𐰆𐱃𐰸 : 𐰋𐰃𐰾 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔

umay teg ögüm katun kutıŋa inim költigin er at boldı altı yigirmi yaşıŋa eçim kagan ilin törüsin ança kazgandı altı çub sugdak tapa süledimiz bozdumuz tabgaç oŋ tutuk biş tümen sü kelti süŋüşdümüz

Umay gibi annem hatunun kutu sayesinde küçük kardeşim Kül Tigin er adını aldı. On altı yaşında amcam kağanın devleti, töresi için öylece çalışıp kazandı. Altı Çub Soğdlarına doğru ordu yürüttük, bozguna uğrattık. Çinli Ong Tutuk elli bin kişilik orduyla geldi; savaştık.

D32

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰖𐰑𐰍𐰣 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰆𐰭 : 𐱃𐰆𐱃𐰸 : 𐰖𐰆𐰺𐰲𐰃𐰤 : 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍 : 𐰠𐰏𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃 : 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍𐰑𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰨𐰆𐰞𐰑𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰸 : 𐰴𐰃𐱁𐰑𐰢𐰔 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀 : 𐰲𐰲𐰀 : 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰚𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰭 : 𐰠𐰚𐰃 : 𐱃𐰑𐰴𐰣 : 𐰲𐰆𐰺𐰭 : 𐰉𐰆𐰔 : 𐱃𐰍 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰞 : 𐱃 : 𐰦𐰀

költigin yadagın oplayu tegdi oŋ tutuk yurçin yaraklıg eligin tutdı yaraklıgdı kaganka ançuladı ol süg anda yok kışdımız bir otuz yaşıŋa çaça seŋünke süŋüşdimiz eŋ ilki tadıkın çoruŋ boz atıg binip tegdi ol at anda

Kül Tigin yaya olarak atılıp saldırdı. Ong Tutuk'un kayınbiraderini, silahlı olduğu halde, eliyle tuttu; silahıyla birlikte kağana sundu. O orduyu orada yok ettik. Yirmi bir yaşında Çaça Sengün ile savaştık. İlk olarak Tadıkın Çor'un boz atına binip saldırdı. O at orada

D33

𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃 : 𐰃𐱁𐰉𐰺𐰀 : 𐰖𐰢𐱃𐰺 : 𐰉𐰆𐰔 : 𐱃𐰍 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐱃 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰇𐰲𐰨 : 𐰘𐰏𐰤 : 𐰾𐰃𐰠𐰏 : 𐰋𐰏𐰭 : 𐰚𐰓𐰢𐰠𐰏 : 𐱃𐰆𐰺𐰍 : 𐱃 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐱃 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰖𐰺𐰴𐰃𐰦𐰀 : 𐰖𐰞𐰢𐰽𐰃𐰦𐰀 : 𐰘𐰇𐰔 : 𐰺𐱃𐰸 : 𐰸𐰆𐰣 : 𐰆𐰺𐱃𐰃 : 𐰘𐰃𐰔𐰭𐰀 : 𐰉𐱁𐰃𐰭𐰀 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱅𐰏𐰼𐰢𐰓𐰃

ölti ikinti ışbara yamtar boz atıg binip tegdi ol at anda ölti üçünç yegen silig begiŋ kidimlig torug at binip tegdi ol at anda ölti yarıkında yalmasında yüz artuk okun urtı yiziŋe başıŋa bir tegirmedi

öldü. İkinci olarak Işbara Yamtar'ın boz atına binip saldırdı. O at orada öldü. Üçüncü olarak Yegen Silig Bey'in giyimli doru atına binip saldırdı. O at orada öldü. Zırhına, kaftanına yüzden fazla okla vurdular; yüzüne, başına bir tanesini bile değdirmedi.

D34

𐱅𐰏𐰓𐰜𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰋𐰃𐰠𐰃𐰼𐰾𐰃𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰸 : 𐰴𐱁𐰑𐰢𐰔 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰘𐰼 : 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰃𐰼𐰚𐰤 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰣𐰃 : 𐰖𐰪𐰯 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃 : 𐰖𐰺𐰍𐰆𐰣 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰀 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢𐰔 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰃𐰼𐰚𐰤 : 𐰔𐰶𐰪𐰀 : 𐰼𐰤 : 𐱅𐰔𐰯 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰆𐱃𐰔

tekdükin türk begler kop bilirsiz ol süg anda yok kışdımız anda kisre yer bayırku ulug irkin yagı boldı anı yaynıp türgi yargun költe bozdumuz ulug irkin azkıyna erin tezip bardı költigin altı otuz

Saldırdığını, Türk beyleri, hepiniz bilirsiniz. O orduyu orada yok ettik. Ondan sonra Yir Bayırku'dan Ulug İrkin düşman oldu. Onu dağıtıp Türgi Yargun Gölü'nde bozguna uğrattık. Ulug İrkin azıcık erle kaçıp gitti. Kül Tigin yirmi altı

D35

𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰾𐰇𐰭𐰇𐰏 : 𐰉𐱃𐰢𐰃 : 𐰴𐰺𐰍 : 𐰾𐰇𐰚𐰯𐰤 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰘𐰃𐱁𐰍 : 𐱃𐰆𐰍𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰯 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐰑𐰀 : 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰽𐰆𐰭𐰀 : 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆𐰣𐰭 : 𐰴 : 𐰑𐰍𐰃𐰺𐰍

yaşıŋa kırkız tapa süledimiz süŋüg batımı karıg sökipen kögmen yışıg toga yorıp kırkız bodunug uda basdımız kaganın birle suŋa yışda süŋüşdümüz költigin bayırkunuŋ ak adgırıg

yaşındayken Kırgızlara doğru ordu yürüttük. Mızrak batımı karı söküp Kögmen ormanlı dağını aşarak yürüyüp Kırgız halkını uykuda bastık. Kağanı ile Sunga ormanlı dağında savaştık. Kül Tigin, Bayırku'nun ak aygırına

D36

𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰼𐰏 : 𐰸𐰣 : 𐰆𐰺𐱃𐰃 : 𐰚𐰃 : 𐰼𐰏 : 𐰆𐰑𐱁𐰺𐰆 : 𐰽𐰨𐰓𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰏𐰓𐰜𐰓𐰀 : 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆𐰤𐰭 : 𐰴 : 𐰑𐰍𐰺𐰍 : 𐰆𐰑𐰞𐰴𐰃𐰤 : 𐰾𐰃𐰖𐰆 : 𐰆𐰺𐱃𐰃 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰞𐱃𐰢𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰘𐰃𐱁𐰍

binip oplayu tegdi bir erig okun urtı iki erig udaşıru sançdı ol tegdükde bayırkunuŋ ak adgırıg udlukın sıyu urtı kırkız kaganın ölürtümüz ilin altımız ol yılka türgiş tapa altun yışıg

binip atılıp saldırdı. Bir eri okla vurdu, iki eri art arda mızrakladı. O saldırıda Bayırku'nun ak aygırını, uyluğunu kırarak vurdular. Kırgız kağanını öldürdük, ülkesini aldık. O yıl Türgişlere doğru Altun ormanlı dağını

D37

𐱃𐰆𐰍𐰀 : 𐰼𐱅𐰾 : 𐰇𐰏𐰔𐰏 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐰑𐰀 : 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀 : 𐰆𐱃𐰲𐰀 : 𐰉𐰆𐰺𐰲𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰉𐱁𐰍𐰆 : 𐰉𐰆𐰔 : 𐱃 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰉𐱁𐰍𐰆 : 𐰉𐰆𐰔 : 𐰚[...]

toga irtiş ögüzüg keçe yorıdımız türgiş bodunug uda basdımız türgiş kagan süsi bolçuda otça borça kelti süŋüşdümüz költigin başgu boz at binip tegdi başgu boz ke[...]

aşarak, İrtiş Irmağı'nı geçerek yürüdük. Türgiş halkını uykuda bastık. Türgiş kağanının ordusu Bolçu'da ateş gibi, bora gibi geldi. Savaştık. Kül Tigin alnı ak boz ata binip saldırdı. Alnı ak boz [...]

D38

: [...] 𐱃𐰆𐱃𐰔𐱃𐰃 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰡𐰔𐰑𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰣𐰀 : 𐰚𐰃𐰼𐰯 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰔 : 𐱃𐰆𐱃𐰸𐰆𐰍 : 𐰠𐰏𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰞𐱃𐰢𐰔 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱃𐰉𐰺𐰑𐰀 : 𐰴𐰆𐰣𐱃𐰺𐱃𐰢𐰔

[...] tutuztı ikisin özi aldızdı anda yana kirip türgiş kagan buyrukı az tutukug elgin tutdı kaganın anda ölürtümüz ilin altımız kara türgiş bodun kop içikdi ol bodunug tabarda konturtumuz

[...] tutturdu; ikisini kendisi yakalattı. Ondan sonra yine girip Türgiş kağanının buyruğu Az Tutuk'u eliyle tuttu. Kağanını orada öldürdük, ülkesini aldık. Kara Türgiş halkı hep boyun eğdi. O halkı Tabar'da yerleştirdik.

D39

𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰃𐱅𐰘𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰘𐰃𐰨𐰇 : 𐰇𐰚𐰇𐰔𐰏 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁 : 𐰚𐰭𐰼𐰾 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰋𐰃𐰔𐰭 : 𐰾𐰇 : 𐱃𐰃 : 𐱃𐰆𐰴𐰸 : 𐰔𐰆𐰴𐰃 : 𐰖𐰆𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰴𐰃𐰾𐰃 : 𐰼[...]

sogdak bodun iteyin tiyin yinçü ögüzüg keçe temirkapıgka tegi süledimiz anda kisre kara türgiş bodun yagı bolmuş keŋeris tapa bardı biziŋ sü atı toruk azukı yok erti yablak kişi er[...]

Soğd halkını düzene sokayım diye İnci Irmağı'nı geçerek Demir Kapı'ya kadar ordu yürüttük. Ondan sonra Kara Türgiş halkı düşman olmuş, Kengeris'e doğru gitti. Bizim ordunun atı zayıftı, azığı yoktu. Kötü kişi [...]

D40

𐰞𐰯 : 𐰼 : 𐰋𐰃𐰔𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰢𐱁 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰦𐰍 : 𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰇𐰚𐰤𐰯 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰏 : 𐰔 : 𐰼𐰤 : 𐰃𐰼𐱅𐰇𐰼𐰇 : 𐰃𐱃𐰢𐰔 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰾𐰇𐰭𐱁 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰢𐱁 : 𐰞𐰯 : 𐱁𐰞𐰲𐰃 : 𐰴 : 𐱃𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰢𐱁 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐰼𐰢𐱁 : 𐰞𐰢𐱁 : 𐰖𐰣𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰯

alp er biziŋe tegmiş erti antag ödke ökünüp költiginig az erin irtürü ıtımız ulug süŋüş süŋüşmüş alp şalçı ak atın binip tegmiş kara türgiş bodunug anda ölürmüş almış yana yorıp

yiğit erler bize saldırmıştı. Öyle bir zamanda pişman olup Kül Tigin'i az erle, yetişsin diye gönderdik. Büyük bir savaş yapmış. Ak atı Alp Şalçı'ya binip saldırmış. Kara Türgiş halkını orada öldürmüş, ele geçirmiş. Geri yürüyüp

Kuzey Yüzü

K1

: [...] 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰸𐰆𐱁𐰆 : 𐱃𐰆𐱃𐰸 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰢𐱁 : 𐰼𐰃𐰤 : 𐰯𐰆𐰴 : 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰤 : 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰤 : 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰔 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀 : 𐰴𐰺𐰞𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐰇𐰼 : 𐰉𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰚𐰠𐰃 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱃𐰢𐰍 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰉𐱁𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰔

[...] birle koşu tutuk birle süŋüşmüş erin kop ölürmüş ebin barımın kalısız kop kelürti költigin yitiotuz yaşıŋa karluk bodun erür barur ekrli yagı boldı tamag ıduk başda süŋüşdümüz

[...] ile, Koşu Tutuk ile savaşmış; erlerini hep öldürmüş. Evini, malını eksiksiz hep getirdi. Kül Tigin yirmi yedi yaşındayken Karluk halkı kendi başına buyruk davranarak düşman oldu. Tamag Iduk Baş'ta savaştık.

K2

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰇𐰭𐰇𐱁𐰓𐰀 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐰀𐱁𐰖𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐱁𐰞𐰲𐰃 : 𐱃𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰚𐰃 : 𐰼𐰏 : 𐰆𐰑𐱁𐰺𐰆 : 𐰽𐰨𐰑𐰃 : 𐰴𐰺𐰞𐰸𐰆𐰍 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰞𐱃𐰢𐰔 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰴𐰃𐰺𐰴 : 𐰖𐰀𐱁𐰖𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐱁𐰞𐰲𐰃 : 𐰴𐰃𐰤

költigin ol süŋüşde otuz yaşayur erti alp şalçı atın binip oplayu tegdi iki erig udaşuru sançdı karlukug ömlürtümüz altımız az bodun yagı boldı kara költe süŋüşdümüz költigin birkırk yaşayur erti alp şalçı akın

Kül Tigin o savaşta otuz yaşındaydı. Atı Alp Şalçı'ya binip atılıp saldırdı. İki eri art arda mızrakladı. Karlukları öldürdük, ele geçirdik. Az halkı düşman oldu. Kara Göl'de savaştık. Kül Tigin otuz bir yaşındaydı. Ak atı Alp Şalçı'ya

K3

𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰔 : 𐰠𐱅𐰋𐰼𐰏 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐰠𐰃 : 𐰴𐰢𐱁𐰍 : 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐰃𐰚𐰏𐰃 : 𐰃𐰔𐰏𐰠 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰞𐰯 : 𐱁𐰞𐰲𐰃 : 𐰴𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯

binip oplayu tegdi az ilteberig tutdı az bodun anda yok boldı eçim kagan ili kamşag boltukında bodun ilig ikigi izgil bodun birle süŋüşdümüz költigin alp şalçı akın binip

binip atılıp saldırdı. Az eltebirini tuttu. Az halkı orada yok oldu. Amcam kağanın devleti sarsıldığında, halk ile devlet ikiye ayrıldığında İzgil halkı ile savaştık. Kül Tigin ak atı Alp Şalçı'ya binip

K4

𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐱃 : 𐰦𐰀 : 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃 : 𐰃𐰔𐰏𐰠 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰚𐰤𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰴𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀 : 𐰋𐰃𐱁 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰭 : 𐰃𐰠𐰚 : 𐱃𐰆𐰍𐰆 : 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔

oplayu tegdi ol at anda tüşdi izgil bodun ölti tokuz oguz bodun kentü bodunum erti teŋri yir bulgakın üçün yagı boldı bir yılka biş yolı süŋüşdümüz eŋ ilk togu balıkda süŋüşdümüz

atılıp saldırdı. O at orada düştü. İzgil halkı öldü. Dokuz Oğuz halkı kendi halkımdı. Gök ile yer karıştığı için düşman oldu. Bir yılda beş kez savaştık. İlk olarak Togu şehrinde savaştık.

K5

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰔𐰢𐰣𐰴𐰍 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰼𐰏 : 𐰽𐰨𐰑𐰃 : 𐰾𐰇 : 𐱅𐰏𐰃𐰾𐰃𐰦𐰀 : 𐰘𐰃𐱅𐰨 : 𐰼𐰏 : 𐰶𐰃𐰞𐰲𐰞𐰑𐰃 : 𐰚𐰤𐱅𐰃 : 𐰴𐰆𐱁𐰞𐰍𐰴𐰑𐰀 : 𐰓𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰔 : 𐰖𐰍𐰔𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆 : 𐱅𐰏𐰯 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰼𐰏 : 𐰽𐰨𐰑𐰃

költigin azmankag binip oplayu tegdi altı erig sançdı sü tegişinde yitinç erig kılıçladı ikinti kuşalgukda ediz birle süŋüşdümüz költigin az yagızın binip oplayu tegip bir erig sançdı

Kül Tigin ak atı Azman'a binip atılıp saldırdı. Altı eri mızrakladı. Orduların çarpışmasında yedinci eri kılıçladı. İkinci olarak Kuşalguk'ta Edizlerle savaştık. Kül Tigin Az yağızına binip atılıp saldırarak bir eri mızrakladı,

K6

𐱃𐰸𐰔 : 𐰼𐰏 : 𐰏𐰼𐰀 : 𐱃𐰸𐰃𐰑𐰃 : 𐰓𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰇𐰲𐰨 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰔𐰢𐰣𐰴𐰍 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰽𐰨𐰑𐰃 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰔 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰞𐱃𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰨 : 𐰲𐰆𐱁 : 𐰉𐱁𐰃𐰦𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰜

tokuz erig egire tokıdı ediz bodun anda ölti üçünç bolçuda oguz birle süŋüşdümüz költigin azmankag binip tegdi sançdı süsin sançdımız ilin altımız törtünç çuş başında süŋüşdümüz türk

dokuz eri çevirip vurdu. Ediz halkı orada öldü. Üçüncü olarak Bolçu'da Oğuzlarla savaştık. Kül Tigin ak atı Azman'a binip saldırdı, mızrakladı. Ordusunu bozguna uğrattık, ülkesini aldık. Dördüncü olarak Çuş Başı'nda savaştık. Türk

K7

𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰑𐰴 : 𐰴𐰢𐱁𐱃𐰑𐰃 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰉𐰆𐰡𐰀𐰲𐰃 : 𐰀𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰔𐰀 : 𐰚𐰠𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰍𐱃𐰯 : 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰆𐰍𐱁 : 𐰞𐰯𐰍𐰆 : 𐰆𐰣 : 𐰼𐰏 : 𐱃𐰆𐰭𐰀𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰖𐰆𐰍𐰃𐰦𐰀 : 𐰏𐰼𐰯 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰋𐰃𐰾𐰨 : 𐰔𐰏𐰤𐱅𐰃 : 𐰴𐰑𐰔𐰓𐰀 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤

bodun adak kamşatdı yablak boldaçı erti oza kelmiş süsin költigin agtıp toŋra bir oguş alpagu on erig toŋatigin yugında egirip ölürtümüz bişinç ezginti kadızda oguz birle süŋüşdümüz költigin

halkının ayağı sendeledi; kötü duruma düşecekti. Öne geçip gelmiş ordusunu Kül Tigin püskürttü; Tongra'dan bir boyu, on yiğit eri Tonga Tigin'in yas töreninde çevirip öldürdük. Beşinci olarak Ezginti Kadız'da Oğuzlarla savaştık. Kül Tigin

K8

𐰔 : 𐰖𐰍𐰔𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱅𐰏𐰓𐰃 : 𐰚𐰃 : 𐰼𐰏 : 𐰽𐰨𐰑𐰃 : 𐰉𐰞𐰃𐰶𐰀 : 𐰉𐰺𐰢𐰑𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰇 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰢𐰍𐰀 : 𐰴𐰆𐰺𐰍𐰣 : 𐰴𐰃𐱁𐰞𐰯 : 𐰖𐰔𐰃𐰭𐰀 : 𐰆𐰍𐰔𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇 : 𐱃𐱁𐰴𐰑𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰏 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰴𐰃𐱃𐰢𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰆𐰺𐰑𐰆𐰍 : 𐰉𐰽𐰑𐰃 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤

az yagızın binip tegdi iki erig sançdı balıka barmadı ol sü anda ölti amga korgan kışlap yazıŋa oguzgaru sü taşıkdımız költigin beg başlayu kıtımız oguz yagı ordug basdı költigin

Az yağızına binip saldırdı. İki eri mızrakladı. Şehre varmadı. O ordu orada öldü. Amga Korgan'da kışlayıp ilkbaharında Oğuzlara doğru orduyla çıktık. Kül Tigin'i evin başında bırakıp akın ettik. Oğuz düşmanı ordugahı bastı. Kül Tigin

K9

𐰇𐰏𐰾𐰔 : 𐰴𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰯 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰼𐰤 : 𐰽𐰨𐰑𐰃 : 𐰆𐰺𐰑𐰆𐰍 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰓𐰃 : 𐰇𐰏𐰢 : 𐰴𐱃𐰆𐰣 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰇𐰏𐰠𐰼𐰢 : 𐰚𐰠𐰼𐰢 : 𐰚𐰠𐰭𐰇𐰤𐰢 : 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰞𐰺𐰢 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰃 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰇𐰠𐰏𐰃 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀 : 𐰖𐰆𐰞𐱃𐰀 : 𐰖𐱃𐰆 : 𐰴𐰡𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰏𐰔

ögsüz akın binip tokuz erin sançdı ordug birmedi ögüm katun ulayu öglerim ekelerim keliŋünüm konçuylarım bunça yime tirigi küng boldaçı erti ölügi yurtda yolta yatu kaldaçı ertigiz

ak atı Ögsüz'e binip dokuz eri mızrakladı, ordugahı vermedi. Annem hatun başta olmak üzere analarım, ablalarım, gelinlerim, prenseslerim, bunca kişiden sağ kalanlarınız cariye olacaktı, ölenleriniz yurtta, yolda yatıp kalacaktınız.

K10

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰏𐰔 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰚𐰼𐰏𐰚 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰚𐰇𐰼𐰇𐰼 : 𐰚𐰇𐰔𐰢 : 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰔 : 𐱅𐰏 : 𐰋𐰃𐰠𐰼 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐱅𐰏 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰇𐰓 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰽𐰺 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰇𐰠𐰏𐰠𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰾

költigin yok erser kop ölteçi ertigiz inim költigin kergek boldı özüm sakındım körür közüm körmez teg bilir biligim bilmez teg boldı özüm sakındım öd teŋri yaşar kişi oglı kop ölgeli törümiş

Kül Tigin olmasaydı hepiniz ölecektiniz. Küçük kardeşim Kül Tigin göçüp gitti. Ben kederlendim. Gören gözüm görmez gibi, bilen aklım bilmez gibi oldu. Ben kederlendim. Zamanı Tanrı yaşar; insanoğlu hep ölmek üzere türemiş.

K11

𐰨𐰀 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰚𐰇𐰔𐰓𐰀 : 𐰖𐱁 : 𐰚𐰠𐰾𐰼 : 𐱅𐰃𐰑𐰀 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰀 : 𐰾𐰃𐰍𐱃 : 𐰚𐰠𐰾𐰼 : 𐰖𐰦𐰺𐰆 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰴𐱃𐰍𐰓𐰃 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰚𐰃 : 𐱁𐰑 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰃𐰤𐰃 : 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢 : 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰚𐰇𐰔𐰃 : 𐰴𐱁𐰃 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆

ança sakındım közde yaş kelser tıda köŋülte sıgıt kelser yanduru sakındım katıgdı sakındım iki şad ulayu ini yegünüm oglanım beglerim bodunum közi kaşı yablak boldaçı tip sakındım yugçı sıgıtçı kıtany tatabı bodun başlayu

Öyle kederlendim. Gözden yaş gelse engelleyerek, gönülden ağıt gelse geri çevirerek kederlendim. Derinden kederlendim. İki şad başta olmak üzere küçük kardeşlerimin, yeğenlerimin, oğullarımın, beylerimin, halkımın gözü kaşı kötü olacak diye düşündüm. Yasçı, ağıtçı olarak Kıtay ve Tatabı halkının başında

K12

𐰆𐰑𐰺 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰃𐰾𐰘𐰃 : 𐰠𐰃𐰚𐰭 : 𐰴𐰞𐱃𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰍𐰃 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰚𐰇𐰢𐱁 : 𐰚𐰼𐰏𐰚𐰾𐰔 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰋𐰇𐰠𐰤 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰉𐱃𐰽𐰴𐰑𐰴𐰃 : 𐰽𐰆𐰍𐰑 : 𐰋𐰼𐰲𐰚 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰴𐰺𐰴 : 𐰆𐰞𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀 : 𐰤𐰭 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰆𐰍𐰞 : 𐱃𐰺𐰴𐰣 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

udar seŋün kelti tabgaç kaganda isiyi likeŋ kelti bir tümen agı altun kümüş kergesiz kelürti tüpüt kaganda bölün kelti kurıya kün batsıkdakı sogd berçik er bukarak uluş bodunda neŋ seŋün ogul tarkan kelti

Udar Sengün geldi. Çin kağanından İsiyi Likeng geldi; on bin ipekli kumaş, altın ve gümüşü gereğinden fazla getirdi. Tibet kağanından Bölün geldi. Batıda gün batısındaki Soğd, Berçik Er, Bukarak ulusu halkından Neng Sengün ile Ogul Tarkan geldi.

K13

𐰆𐰣𐰸 : 𐰆𐰍𐰞𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰢𐰚𐰼𐰲 : 𐱃𐰢𐰍𐰲𐰃 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰢𐰍𐰲𐰃 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰃𐰣𐰨𐰆 : 𐰲𐰆𐰺 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰺𐰴 : 𐰃𐱅𐰏𐰇𐰲𐰃 : 𐰋𐰓𐰔 : 𐰖𐰺𐱃𐰍𐰢𐰀 : 𐰋𐰃𐱅𐰏 : 𐱃𐱁 : 𐰃𐱅𐰏𐰇𐰲𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰲𐰃𐰴𐰣𐰃 : 𐰲𐰭 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

on ok oglum türgiş kaganda makaraç tamgaçı oguz bilge tamgaçı kelti kırkız kaganda tarduş ınançu çor kelti bark itgüçi bediz yaratıgma bitik taş itgüçi tabgaç kagan çıkanı çaŋ seŋün kelti

On Ok oğlum Türgiş kağanından Makaraç Tamgaçı ile Oğuz Bilge Tamgaçı geldi. Kırgız kağanından Tarduş Inançu Çor geldi. Anıt yapıyı yapan, süslemeleri yaratan, yazıt taşını yapan olarak Çin kağanının yeğeni Çang Sengün geldi.

Kuzeydoğu Yüzü

KD1

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰸𐰆𐰪 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰚𐰀 : 𐰆𐰲𐰑𐰃 : 𐱃𐰆𐰴𐰔𐰨 : 𐰖 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰆𐱃𐰔𐰴𐰀 : 𐰖𐰆𐰍 : 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤 : 𐰋𐰓𐰔𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐱅𐰏 : 𐱃𐱁𐰃𐰤 : 𐰣 : 𐰋𐰃𐰲𐰃𐰤 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀 : 𐰘𐰃𐱅𐰨 : 𐰖 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰆𐱃𐰔𐰴𐰀 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰞𐰴𐰑𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰶𐰃𐰺𐰴 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰖𐱁𐰍 : 𐰉𐰆𐰞𐰃𐱃 : 𐱃𐱁[...] : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰋𐰓𐰔𐰲𐰃𐰏 : 𐱃𐰆𐰖𐰍𐰣 : 𐰠𐱅𐰋𐰼 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃

költigin koyn yılka yiti yigirmike uçdı tokuzunç ay yiti otuzka yug ertürtümüz barkın bedizin bitig taşın an biçin yılka yitinç ay yiti otuzka kop alkdımız költigin özi kırk artukı yiti yaşıg bolıt taş[...] bunça bedizçig toygun ilteber kelürti

Kül Tigin Koyun yılının on yedinci gününde uçup gitti. Dokuzuncu ayın yirmi yedisinde yas törenini yaptık. Anıt yapısını, süslemelerini, yazıt taşını Maymun yılında, yedinci ayın yirmi yedisinde hep bitirdik. Kül Tigin kırk yedi yaşına varmıştı. Taş [...] Bunca bezekçiyi Toygun Eltebir getirdi.

Güneydoğu Yüzü

GD1

𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰋𐰃𐱅𐰏 : 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰢𐰀 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐱃𐰃𐰾𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢 : 𐰘𐰃𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰉𐰆 : 𐱃𐱁𐰴𐰀 : 𐰉𐰆 : 𐱃𐰢𐰴𐰀 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢 : 𐰃𐰍𐰺 : 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰭𐰔𐰑𐰀 : 𐱃𐰖𐰍𐰆𐰣𐰭𐰔𐰑𐰀 : 𐰘𐰏𐰓𐰀 : 𐰃𐰏𐰓𐰇𐰼 : 𐰼𐱅𐰏𐰔 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰍𐰔 : 𐱅𐰏𐰼𐰃 : 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰓𐰃𐰲𐰀 : [...]

bunça bitig bitigme költigin atısı yolugtigin bitidim yigirmi kün olurup bu taşka bu tamka kop yolugtigin bitidim ıgar oglanıŋuzda taygunuŋuzda yigde igidür ertigiz uça bardıgız teŋri tirigdiçe [...]

Bunca yazıyı yazan, Kül Tigin'in yeğeni ben Yollug Tigin yazdım. Yirmi gün oturup bu taşa, bu duvara hep ben Yollug Tigin yazdım. Değerli oğullarınızdan, evlatlarınızdan daha iyi besliyordunuz. Uçup gittiniz. Gökte, sağlığınızdaki gibi [...]

Güneybatı Yüzü

GB1

𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰭 : 𐰞𐱃𐰆𐰣𐰃𐰣 : 𐰚𐰇𐰢𐱁𐰃𐰤 : 𐰍𐰃𐱁𐰃𐰣 : 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰴𐰺𐰣𐰃𐰣 : 𐰖𐰍𐰢𐰀 : 𐱃𐰆𐰖𐰍 : 𐱃𐰉𐰆 : [...]𐰋𐰏𐰢 : 𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰘𐰇𐰚𐰼𐰇 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : [...]𐱃𐱁 : 𐰋𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰖𐰆𐰞𐰞𐰍 : 𐱅𐰃𐰏𐰤

költiginiŋ altunın kümişin agışın barımın türk açıgıyn karnın yagma toyug tabu [...]begim tigin yükerü teŋri [...]taş bitidim yollug tigin

Kül Tigin'in altınını, gümüşünü, hazinesini, malını [...] yöneten Toyug Tabu [...] beyim tigin yukarı, göğe [...] taşı yazdım. Yollug Tigin.

Batı Yüzü

B1

𐰸𐰆𐰺𐰑𐰣𐰍[...]𐰃𐰤𐰢 : 𐰜𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰇𐰠𐱅𐰃[...] : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰜𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰖𐰸𐰃𐰴𐰀 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰜𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰏 : 𐰜𐰇𐰔𐰓𐰇 : 𐰆𐰞𐰺𐱃[...] : 𐰃𐰤𐰨𐰆 : 𐰯𐰀 : 𐰖𐰺𐰍𐰣 : 𐱃𐰺𐰴𐰣 : 𐰀𐱃𐰍 : 𐰋𐰃𐰼𐰓𐰢 : 𐰣𐰃 : 𐰇𐰏𐱅𐰼𐱅𐰓𐰢

korudunug[...]inim költigin ölti[...] işig küçüg birtük üçün türk bilge kagan ayukıka inim költiginig közedü olurt[...] ınançu apa yargan tarkan atıg birdim anı ögtürtdim

Batıdan [...] küçük kardeşim Kül Tigin öldü [...] İşini gücünü verdiği için ben Türk Bilge Kağan, [...] küçük kardeşim Kül Tigin'i gözeterek otur[...] Inançu Apa Yargan Tarkan adını verdim. Onu övdürdüm.

Özgün metin ve okunuş: Vikikaynak, CC BY-SA 4.0.